Resultaten Leesonderzoek

Tijdens de Boekenweek van 12-22 maart 2008 met het thema ‘Van oude menschen… De derde leeftijd en de letteren’ is er een leesonderzoek gehouden onder ouderen in Nederland. Er werd namelijk veel over ouderen geschreven en gesproken maar veel minder vaak kwamen de ouderen zelf aan het woord. In het eerste nationale Leesonderzoek 50+ is het leesgedrag van ouderen in kaart gebracht met behulp van de 50+ Panels van Pro Aging.

In totaal hebben 1129 mensen aan het onderzoek meegedaan. Niet alle mensen hebben de enquête afgemaakt en tevens zijn er mensen die vragen hebben overgeslagen. Uiteindelijk bleken er 881 respondenten geschikt voor analyses. De enquête is via internet afgenomen en is representatief voor de Nederlandse bevolking van 49 jaar en ouder die toegang heeft tot internet. De jongste deelnemer is 49 jaar en de oudste deelnemer is 88 jaar. Hier de belangrijkste uitslagen:

De gelezen media:
• Slechts 7% van de ouderen leest geen krant. De regionale kranten zijn met 33% het populairst bij de ouderen. Daarna komen de Telegraaf (27%) en de Volkskrant (14%).
• De kranten worden het meest gelezen voor het nieuws, maar ook berichten over cultuur & wetenschap (47%), gezondheid (47%) en overlijdensberichten (44%) zijn populair. De strips & cartoons (18%) en onderwerpen over lifestyle (18%) zonder minder populair.
• De populairste tijdschriften zijn de Kampioen (37%), Plus Magazine (31%) en de Libelle (26%). Slechts 9% van de ouderen leest geen tijdschriften.
• De analyse op de ‘Kwaliteit van Leven’-schaal laat nog enkele opmerkelijke uitkomsten zien. Mensen die het tijschrift de ‘Kampioen’ lezen rapporteren een betere kwaliteit van leven dan mensen die de Kampioen niet lezen. Dit zelfde geldt voor lezers van het Tijdschrift Happinez. Denksport lezers rapporteren een slechtere lichamelijke gezondheid dan ouderen die de Denksport niet lezen.
• Ruim 70% van de ouderen vind het aanbod in de kranten, in de tijdschriften en op het internet, speciaal voor ouderen voldoende. Bijna een kwart van de ouderen zou meer aanbod voor ouderen willen zien op het internet en in de kranten.

Lidmaatschappen
• Slechts 12% van de ouderen is lid van een leesclub of leeskring. Binnen deze groep zijn vrouwen vaker lid dan mannen.
• Meer dan de helft van de ouderen is lid van de bibliotheek (55%). Binnen deze groep blijken vrouwen vaker lid te zijn dan mannen, al is het verschil niet erg groot.
• Tevens blijken ouderen die lid zijn van een leesclub vaak ook lid te zijn van een bibliotheek.

Aantal boeken
• Per jaar lezen ouderen gemiddeld 21,3 boeken. Mannen lezen gemiddeld 17 boeken, terwijl vrouwen gemiddeld 25,4 boeken per jaar lezen
• Slechts 9% van de ouderen leest geen boeken.
• Ouderen die lid zijn van een bibliotheek lezen bijna 3 keer zoveel boeken in vergelijking met ouderen die niet lid zijn van een bibliotheek (29,8 v.s. 10,8).
• Het aantal uren dat ouderen per maand lezen is gemiddeld 24,5 uur. Ook hier nemen de vrouwen een voorspong met gemiddeld 28,5 uur per maand tegen gemiddeld 6 uur minder bij de mannen (22,2 uur).
• Wederom blijkt dat ouderen die lid zijn van een bibliotheek ook daadwerkelijk meer lezen (29,2 uur) dan de ouderen die niet lid zijn van een bibliotheek (20,1).
• Het populairste soort boek is het ‘spannende boek’ (51%), op de voet gevolgd door ‘literatuur’ (47%). Andere boeken die relatief veel gelezen worden zijn ‘boeken over reizen en vakantie’ (36%) en ‘geschiedenisboeken’ (33%). Boeken over de oorlog worden door 24% van de ouderen gelezen.

Het leesgedrag
• Meer dan de helft van de ouderen geeft aan om voor het plezier te lezen. 42% vindt lezen belangrijk om bij te blijven, 37% ziet lezen als een manier om informatie te verzamelen. 28% van de ouderen vindt dat je met een boek lekker kunt wegdromen. Er zit in een verschil tussen mannen en vrouwen op deze antwoorden. Mannen zien het lezen meer zien als een mogelijkheid om bij te blijven terwijl het voornamelijk de vrouwen zijn die lekker met een boek kunnen wegdromen.
• Ruim 1/3 van de ouderen is van mening dat ze eigenlijk meer zouden moeten lezen. Binnen deze groep zijn het vooral de mannen die dit vinden.
• Meer dan de helft van de ouderen weet precies welke boeken ze willen lezen. Binnen deze groep zijn het de vrouwen die hier iets zekerder over zijn dan de mannen.
• 1/3 van de ouderen leest boeken op aanraden van hun vrienden of bekenden. Binnen deze groep blijken vrouwen zich meer te laten leiden door deze tips dan mannen.
• Ruim 1/3 van de ouderen leest vooral boeken waar ze dingen uit kunnen leren. Binnen deze groepen blijken het vooral de mannen te zijn die dit doen.
• Slechts 10% van de ouderen vindt het zonde om geld te besteden aan het kopen van boeken. Binnen deze groep blijken mannen hier meer moeite mee te hebben dan vrouwen.

Favoriete auteurs en boeken
• Op de open vraag om de favoriete auteur te noemen heeft maar liefst 29% van de ouderen niemand genoemd. Op soortgelijke vraag over het mooiste boek blijken 28% van de ouderen geen antwoord te kunnen geven. Hiervoor zijn verschillende redenen genoemd, o.a. meerdere favorieten of geen specifieke favoriet.
• Er zijn vele honderden verschillende auteurs en boeken genoemd. Slechts een enkele auteur of boek zijn vaker dan 20 keer genoemd. De meest genoemde auteur is Geert Mak, gevolgd door Henning Mankell, John Grisham, Jan Siebelink en Maarten ’t Hart.
• Het meest genoemde boek is ‘De vliegeraar’ van Khaled Hosseini. Op de voet gevolgd door ‘Knielen op een bed violen’ van Jan Siebelink en ‘De eeuw van mijn vader’ van Geert Mak.
• Opvallend is dat geen van de ‘Grote Drie’ in de top voorkomt. Ze zijn wel genoemd, respectievelijk 5 (Mulisch), 3 (Reve) en 2 (Hermans) keer.

Diversen
• Gemiddeld kopen ouderen 8,4 boeken per jaar (voor zichzelf of iemand anders). Vrouwen kopen gemiddeld meer boeken (9,1) per jaar dan mannen (7,6). Leeftijd speelt hierbij ook een rol. Ouderen vanaf 65 jaar blijken gemiddeld ruim vier boeken minder te kopen per jaar dan ouderen onder de 65 jaar.
• Bijna 40% van de ouderen blijkt nooit een bibliotheek te bezoeken. Van de ouderen die wel een bibliotheek bezoeken blijken dit gemiddeld 12 bezoekjes per jaar te zijn. Binnen deze groep blijken vrouwen gemiddeld vaker naar de bibliotheek te gaan dan mannen.
• De ouderen die een bezoek brengen aan de bibliotheek komen daar voornamelijk voor de leesboeken (70%). Ook de informatieve boeken zijn populair want die komen op de tweede plaats met 65%. Op de derde plek komen de hobby boeken met 32%.
• Ruim de helft van de ouderen die meegedaan hebben aan dit onderzoek geven aan ‘hevig’ tot ‘extreem’ te genieten van het leven (59%).
• Slechts 19% van de ouderen blijkt nog betaalde arbeid te verrichten.

Tenslotte
• Voor de analyses zijn er twee leeftijdsgroepen gemaakt: ‘groep 1 = tot 65 jaar’ en ‘groep 2 = vanaf 65 jaar’. Er worden geen significante verschillen gevonden tussen deze twee leeftijdsgroepen als het gaat om het aantal boeken dat men leest, het aantal uur dat men leest of het hebben van een lidmaatschap bij de bibliotheek. In de groep vanaf 65 jaar worden er per jaar gemiddeld minder boeken gekocht dan in de groep tot 65 jaar.
• Vrouwen lezen meer boeken, lezen langer, zijn vaker lid van een bibliotheek en gaan hier ook vaker naar toe. Het lijkt er op dat vrouwen ook iets meer gaan lezen als ze ouder worden, deze relatie is bij mannen niet zichtbaar.
• Vrouwen lezen om andere redenen dat mannen. Vrouwen lezen meer voor het plezier en het weg kunnen dromen terwijl mannen meer lezen om te leren en op de hoogte te blijven. Tevens vinden meer mannen dan vrouwen dat ze meer zouden moeten gaan lezen.
• Het nog werkzaam zijn in het arbeidsproces heeft geen effect op het leesgedrag. Dit heeft wellicht te maken met het beperkt aantal mensen dat nog betaald werk heeft in deze populatie.
• Ouderen die erg genieten van het leven blijken meer boeken te lezen dan ouderen die minder van het leven genieten. Of het hier om een oorzakelijk verband gaat is nog niet te zeggen.

Klik hier voor het complete rapport inclusief tabellen en grafieken: Rapportage Leesonderzoek (let op: dit is een pdf bestand)

Gegevens uit dit onderzoek mogen enkel worden overgenomen indien voorzien van onderstaande bronvermelding. Indien u gegevens wilt overnemen dient u ProAging hiervan op de hoogte te stellen.

Bron: www.proaging.nl